OTO CNG - ARAÇLARDA DOĞALGAZ


Hükümet "gaz"a geldi. Türkiye akaryakıttan uçaryakıta geçiyor. 1987"de ısınma amaçlı tanıştığımız doğalgaz hayatımızın her alanına giriyor. Çamaşır, bulaşık makineleri, klimalar doğalgazla çalışacak. Otomobillerin depoları mutfaktan doldurulacak. Mutfaktaki tüp, maceralı bir yolculuktan sonra benzine alternatif olunca; İstanbullu iki girişimci bir adım daha ileri giderek, doğalgaz istasyonu açtı. 300 araç doğalgaza geçerek, geleceğin yakıtını kullanmaya başladı.

Hemen harekete geçen dönemin Maliye Bakanı, benzin satışlarını etkileyerek vergi gelirlerinde azalmaya neden olacağı gerekçesiyle doğalgazın araçlarda kullanımının derhal yasaklanmasını emretti. Bürokratlar, sayın bakana; Avrupa Birliği (AB) Doğalgaz Direktifi doğrultusunda yapılanan doğalgaz piyasasında bunun uygun olmayacağını anlattı. Bunun üzerine Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) getirildi. Vergi oranı o kadar yüksek tutuldu ki, yüzyılın en ekonomik yakıtı dünya fiyatlarının üzerine 58 sente çıktı. Yenibosna ve Maltepe"de birer trilyon harcanarak kurulan yatırımlar "hayalet istasyonlar"a dönüştü. Doğalgazın otoyol serüveni başlamadan bitti.

Türkiye"de bunlar olurken, Avrupa Komisyonu petrol alternatifi yakıtların kullanılması için iki taslak direktif hazırlayarak, eylem planına koyuyordu. 2005 yılına kadar bin adet istasyon kurulması hedeflenen Almanya"da doğalgaza, benzin ve motorine göre yüzde 50 oranında vergi indirimi sağlandı. Arjantin"de ise 778 bin araç doğalgaza geçti, ülke genelinde binden fazla istasyon açıldı. Her ay 4 bin 200 araç doğalgaza geçiyor. Kanada, doğalgaza geçenlere üste para veriyor. Doğalgazlı araç üreticilerine araç başına 2 ila 3 bin dolar, aracını doğalgaza dönüştürenlere de 500 dolar teşvik ödeniyor. ABD"de 715 bin otobüsten 50 bini doğalgaza çevrildi. 2015 yılına kadar doğalgazla çalışan araç sayısının 800 bine ulaşması hedefleniyor. Bugün dünya çapında 59 ülkede, 3 milyon araç doğalgazla çalışıyor.

AKP mavi koridoru açıyor

Dünya hızla akaryakıttan "uçaryakıt"a geçerken, baş döndürücü gelişmeler karşısında AKP hükümeti de "gaz"a geldi. Enerji Bakanı Hilmi Güler, önümüzdeki günlerde Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım"ı da yanına alarak, İstanbul"daki "hayalet istasyon"ları ziyaret edecek. Ardından Bayrampaşa"da yeni bir doğalgaz istasyonunun açılışını yapacak. Devletin zirvesi, sıradan bir istasyonun değil yeni bir dönemin açılışını yapacak. İlk kez 1987 yılında ısınma amacıyla tanıştığımız doğalgaz, yakın gelecekte hayatımızın çok farklı alanlarına girecek. Öncelikle doğalgazla çalışan araç sayısının artırılması için yeşil ışık yakılacak. 4646 Sayılı Doğalgaz Piyasası Düzenleme Kanunu"nda araçlarda doğalgaz kullanımı konusu bile yer almadığı için öncelikle bu sorun halledilecek. Enerji Bakanlığı"na bağlı kurumların hazırladığı ancak dışarıya açıklanmayan "iç çalışma" raporlarına göre, doğalgaz serbest bırakıldığı anda 400-500 bin araç doğalgaza geçecek. Yıllık tüketim 1 milyar metreküp artacak.

Büyük şehirler başta olmak üzere uluslararası ve devlet karayolu güzergahında dolum istasyon ağı kurulacak. Yapılan fizibilite çalışmasında İstanbul için 25-30, Ankara için 10-15 istasyon kurulması öngörülüyor. Şirketler 5-10 bin dolara kendi dolum istasyonlarını kurabilecek. Doğalgaza geçişte toplu taşıma araçları, ticari taksiler ve nakliye araçlarına öncelik verilecek. Maliye Bakanlığı"nın uygun görüşü ile araç sahiplerini teşvik edecek düzeyde vergi indirimi yapılacak. Şu anda 58 sent olan metreküp fiyatının Avrupa ve Arjantin"deki gibi 40-45 sente indirilmesi bekleniyor.

Doğalgazlı araçlar için etkileyici imaj kampanyaları düzenlenecek ve bu kampanyalar en üst düzeyde desteklenecek. Ford, Renault, Fiat, Peugeot, Honda, Mercedes, Citroen, Volkswagen markalarına ait 26 modelin yatırımının kilometre olarak dönüşüm süresi bile hesaplandı. Rakamlar çok cazip. Örneğin Opel Zafira marka bir otomobil 10 milyonluk benzinle 63 kilometre, LPG ile 93 kilometre, doğalgazla 288 kilometre gidebiliyor. Bütün doğalgaz projelerinde imzası olan fakat bir süre önce görevinden ayrılan üst düzey bir yetkili, "Doğalgazlı araçlara o kadar büyük bir geçiş beklenmektedir ki, yakın gelecekte yapılması planlanan ilave petrol rafinerisine dahi gerek kalmayabilir" diyor.

Akdeniz ateşine Rus gazı

Birbiriyle hiçbir ilgisi olmasa da araçlardan sonra klimalarda da doğalgaza geçilecek. Bugün dünya genelinde kamu binaları, oteller, hastaneler, büyük şirket binaları, atölyeler, süpermarketler, büyük restoranlar doğalgazlı sistemlerle soğutuluyor. Elektriğe göre yüzde 88 daha ucuz olduğu için Akdeniz ve Ege sahillerinin hararetini söndürmek için 200 milyon metreküp doğalgaz kullanılacak. BOTAŞ"ın yaptığı araştırmada, bu rakamın 100 milyon metreküpe yaklaşabileceği hesaplanıyor. Bu da artık yaz aylarında doğalgaz fazlası olmayacak demek.

Ayrıca, Dışişleri Bakanlığı aracılığı ile AB fonlarından yararlanarak, İtalyan Milli Araştırma Enstitüsü (CNR) ile gerçekleştirilecek bir proje kapsamında Akdeniz kıyısında pilot bir şehir seçilecek. Pilot şehirde, hava kalitesinin yükseltilmesi amacıyla araçlarda doğalgaz kullanımının yaygınlaştırılması planlanıyor. 1990"lı yıllarda hava kirliliğinden boğulan Hindistan"ın da pilot olarak seçilen Mumbai ve Yeni Delhi şehirlerinde 149 istasyon kuruldu, 135 bin araç doğalgaz kullanmaya başladı. Bu iki kentte yoğun hava kirliliği böyle aşılmıştı. İGDAŞ"ın İstanbul için yaptırdığı araştırmaya göre, araçların doğalgaza geçilmesi halinde çevreye atılan kükürtte 50, azotta 6, karbonmonoksitte 54 kat azalma olacak.

Doğalgazlı lüküs hayat

Doğalgaz, araçlardan sonra evlerimizde de farklı alanlarda kullanılacak. ENGVA Başkanı Jeffrey Seisler ile BOTAŞ Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürü Şakir Arıkan"ın hazırladığı araştırma, Türkiye"de yakın gelecekte yaşanmaya başlayacak "doğalgazlı lüküs hayat"tan kesitler sunuyor.

Evlerin hemen her odasında elektrik, telefon prizleri gibi "doğalgaz prizleri" olacak. Evler inşa edilirken, duvarların içine elektrik tesisatı gibi doğalgaz tesisatı döşenecek. Almanya ve Hollanda"daki binlerce konutta bu yeni sistem uygulanmaya başlandı bile. Doğalgaz şirketlerinin dayanıklı tüketim malları üreten firmalarla işbirliği sayesinde, doğalgazla çalışan ev aletleri üretilmeye başlandı. Belli bir kota dahilinde üretilen çamaşır makinesi, çamaşır kurutucusu, bulaşık makinesi gibi beyaz eşyalar, yakında evlerimizdeki yerlerini alacak. Miele firması tarafından yeni üretilen doğalgaz ile çalışan bir çamaşır kurutucusunun, yapılan testlerde çamaşırları hem yüzde 40 daha hızlı kuruttuğu, hem de çok daha az yıprattığı tespit edildi.

Doğalgazlı lüks hayat bunlarla sınırlı değil. Geleneksel ev şömineleri, doğalgaz ile nostaljik ambiyansından bir şey kaybetmeksizin çok daha konforlu ve çevre dostu olarak dizayn edilebiliyor. Bu yeni dizayn ile aynı konfor daha az maliyetle sağlanacak. Örneğin, şöminedeki alev, tıpkı odun ateşinde olduğu gibi sarı-kırmızı renk verecek. Üstelik dumanı, külü, kokusu olmayacak. Doğalgazlı portatif ısıtıcılar ise soğuk yaz akşamlarında bahçe keyfinin devamlılığını sağlayacak. Sadece bir doğalgaz prizi ile kullanıma hazır hale gelen mangallarla, balkonda dumansız mangal keyfi yapılabilecek.

Çamaşırlar yıkanırken, şömine keyfinizi sürebilir hatta arabanızın deposunu bile doldurabilirsiniz. Çünkü evlerden araçlara kompresörlerle doğalgaz dolumu yapılması mümkün olacak. Yavaş dolum yöntemiyle akşamdan sabaha kadar aracınıza 6-8 saatte gaz doldurup, sabah istasyona uğramadan trafiğe çıkılabileceksiniz. Ancak bu aletin 5 bin dolar civarında olması son tüketici için önemli bir maliyet unsuru. Akaryakıtta vergi yükünün minimum olduğu Amerika ve Kanada"da birçok kişi yakıt için istasyona gitmiyor. Bir yetkili, "Bu sistemin Türkiye"de uygulanması düşünülmemektedir" dese de karaborsacılar, bir yöntemini bulup bu aparatı pazarlamaya başlayacaktır.

M.Yaşar Durukan

Hiç yorum yok: